Google'ın Yapay Zeka Araması Yayıncılığı Nasıl Çökertti?

Google yıllarca yayıncılara basit bir anlaşma sundu: içeriğini bize ver, biz de sana trafik verelim. Peki şimdi o anlaşma nerede? 2024'te gelen AI Overviews ile arama sonuçlarının en tepesine oturan yapay zeka özetleri, okuyucuyu kaynağa tıklamadan önce zaten doyurmaya başladı. Milyonlarca dolarlık arama motoru optimizasyonu (SEO) yatırımı yapmış yayın kuruluşları için bu, sessiz bir el değiştirme anlamına geliyor.

Rakamlar iddiayı doğruluyor. Press Gazette'in 2024 araştırmasına göre AI Overviews, Mayıs ayında haberle ilgili aramaların neredeyse dörtte birinde karşımıza çıkıyordu; Ağustos'a gelindiğinde ise yayıncıların elinde tuttuğu üst sıraları fiilen işgal etmeye başlamıştı. Wall Street Journal'ın haberine göre Business Insider, Washington Post, HuffPost ve WSJ'nin kendisi 2022'den bu yana trafik kaybediyor. Similarweb verisi, New York Times'a giden arama trafiğinin üç yılda yüzde 44'ten yüzde 35,5'e gerilediğini gösteriyor. Daily Mail ve Metro'nun sahibi DMG Media ise İngiltere Rekabet Kurumu'na, Haziran-Temmuz 2025 arasında tıklama oranlarının yüzde 89'a varan oranda düştüğünü bildirdi.

Peki Google ne diyor? Arama başkanı Liz Reid, tıklama hacminin 'nispeten istikrarlı' kaldığını, hatta forumlara, videolara ve kullanıcı paylaşımlarına daha fazla trafik yönlendirildiğini savunuyor. Google'ın bilgi ve bilgi birimi kıdemli başkan yardımcısı Nick Fox ise BBC'ye 'bizim bakış açımızdan web gelişiyor' demiş. Ama bu iki cümle, yukarıdaki rakamlarla yan yana konduğunda tuhaf bir çelişki yaratıyor. Hangi veri setine güveneceğiz — şirketin kendi açıklamasına mı, yoksa bağımsız analiz firmalarının ölçümlerine mi?

Bu Ne Anlama Geliyor?

Burada asıl soru şu: Google, kendi arama sonuçlarını yapay zekayla özetleyip yayıncının trafiğini kesiyorsa, o içeriği üreten kaynağa ne borçlu? Şirket şimdilik 400 yayıncıyı (Washington Post, CNN, Axios, Financial Times dahil) 'News AI' pilot programına dahil ettiğini, içerik lisanslama ve telif ödemesi denemeleri yaptığını söylüyor. Ama bunun gönüllü bir cömertlik mi, yoksa düzenleyici baskı altında atılmış bir adım mı olduğu belirsiz. News/Media Alliance'ın 'felaket' uyarısına kulak asılmadı, mahkemeler de yayıncıların açtığı antitröst davalarının çoğunu reddetti — Chegg ve Penske Media'nın (The Verge'ün de sahibi) davası dahil. Peki Google neden bir yandan davaları kazanırken bir yandan da sessizce yayıncı programları kuruyor? Belki de asıl cevap, kaybedecek bir şeyin olduğunu bilmekte yatıyor: Reddit bile Google'dan trafik koptuğu için platformu kesmeyi düşünüyor.

Daha önce yazdığımız gibi, Google'ın Gmail'de reklam hedefleme konusundaki sessiz politika değişikliği de benzer bir örüntü izliyor: önce sessizce uygulanan değişiklik, sonra gelen tepki, en sonunda kısmi geri adım. Yayıncılık tarafında da AI Overviews'ta bağlantıların artık üzerine gelince açılan pop-up'larla biraz daha görünür kılınması, tam olarak bu modele uyuyor — eleştiri gelince küçük rötuşlar, ama trafik kaybının kökenine dokunmadan.

Türkiye'ye Etkisi

Türkiye'deki haber siteleri için tablo daha da kırılgan. Türkçe içerik üreten yayıncıların çoğu zaten büyük SEO bütçelerine sahip değil; Google'ın algoritma değişikliklerine tepki verme kapasiteleri sınırlı. AI Overviews Türkçe aramalarda henüz ABD kadar yaygın olmasa da, Google'ın küresel yol haritası aynı yönde ilerliyor. Yerli medya kuruluşlarının da -tıpkı DMG Media'nın yaptığı gibi- trafik kaybını somut verilerle belgeleyip kamuoyuna ve düzenleyicilere taşıması an meselesi gibi görünüyor. Bu arada Meta'nın haber sitelerini kazıma konusundaki sözleşme değişikliği de gösteriyor ki, büyük teknoloji şirketlerinin yayıncılarla ilişkisi tek cephede değil, birçok cephede aynı anda geriliyor.

Google'ın resmi açıklamasına göre AI destekli arama değişiklikleri 'kullanıcı deneyimini iyileştirmek' için tasarlandı; şirketin Mayıs 2024'teki duyurusunu burada okuyabilirsiniz. Ama o duyurunun satır aralarında yayıncılara verilen güvencenin bugünkü rakamlarla ne kadar örtüştüğünü yargılamak okuyucuya kalıyor.