Jack Clark: Kendi Kendini Geliştiren Yapay Zeka 2027'de Gelebilir

Bir tahminin bir yıl öne çekilmesi kulağa küçük bir detay gibi gelebilir. Ama bu tahmin, yapay zekânın kendi kendini geliştirip geliştiremeyeceğiyle ilgiliyse, o küçük detay aslında büyük bir alarm zilidir. Anthropic'in kurucu ortaklarından ve Import AI bülteninin yazarı Jack Clark, geçtiğimiz aylarda 2028 olarak verdiği tahminini şimdi 2027'ye çekti. Nedeni ise P-Zero Research adlı araştırma grubunun geliştirdiği TasteVal adında yepyeni bir test.

TasteVal, yapay zekâ modellerinin bilim insanları gibi deney tasarlayıp tasarlayamadığını, sonuçları doğru yorumlayıp yorumlayamadığını ölçüyor. P-Zero Research buna "araştırma zevki" (research taste) diyor — yani hangi deneyin yapılmaya değer olduğunu seçme, onu kurgulama ve sonuçtan doğru dersi çıkarma becerisi. Testte en iyi performansı gösteren model, OpenAI, Google DeepMind, Nvidia ve Microsoft Research gibi yerlerden gelen 24 uzmanı geride bıraktı; üstelik bunu çok daha düşük bir maliyetle yaptı.

Sayılar gerçekten çarpıcı: Aralık 2025'ten bu yana, modellerin bu "araştırma zevki" yaklaşık her üç ayda bir ikiye katlanmış. Anthropic'in Opus 5.5 modeli, uzman seviyesindeki skorlara yarısından az bir hesaplama gücüyle ulaşmayı başarmış. Bu da Clark'ın gözünde, yapay zekânın kendi ardılını eğitebileceği an olan "özyinelemeli öz-geliştirme"nin (recursive self-improvement, kısaca RSI) artık sanıldığından daha yakın olduğunun işareti.

Bu Ne Anlama Geliyor?

Önce soğukkanlı olalım: TasteVal, bilimsel çalışmanın sadece bir kısmını ölçüyor. Hangi araştırma sorusunun peşinden gidileceğine karar vermek — bilimsel sezginin belki de en zor parçası — bu testte modele bırakılmamış, önceden belirlenmiş. P-Zero Research'ün kendisi bile sonuçların "araştırma zevkinin ne kadar hızlı geliştiğini" abartıyor olabileceğini kabul ediyor. Karşılaştırma grubunda da alanın en tepesindeki isimler yoktu.

Ama asıl önemli olan şu: TasteVal, tam da eleştirmenlerin çizdiği sınırı test ediyor. Araştırmacı Herbie Bradley, Clark'ın mayıs ayındaki iddialarına karşı çıkarken, modellerin junior araştırmacıların işini belki devralabileceğini ama araştırma zevki, yaratıcılık ve uzun vadeli planlama gibi becerilerin ortada olmadığını savunmuştu. TasteVal, en azından deney tasarlama ve yorumlama konusunda bu itirazı sarsıyor. Fudan Üniversitesi'nden bir ekibin kendi modelini geliştirirken yaptığı gözlem de bu tabloyu tamamlıyor: yapay zekâ ajanları yöntem önerilerinin yüzde 55'ine kadarını üretmiş, ama nihai kararların yüzde 85'inden fazlasını yine insanlar vermiş. Yani çıta hâlâ insanın elinde — şimdilik.

Bu tartışma boşlukta dönmüyor. Anthropic haziran ayında RSI'ın henüz gerçekleşmediğini ama "çoğu kurumun hazırlıklı olduğundan daha erken gelebileceğini" yazmıştı. CEO Dario Amodei kontrollü bir yavaşlama çağrısı yaparken, Sam Altman da ileri yapay zekânın er ya da geç kutudan kaçacağını, tek çarenin hizalama olduğunu söylemişti. Daha önce ele aldığımız gibi, Demis Hassabis da AGI'nin artık iki-üç yıl uzaklıkta olduğunu tahmin ediyordu — TasteVal, bu tahminlerin arkasındaki somut veriyi bir parça daha güçlendiriyor.

Türkiye'ye Etkisi

Bu tartışma Türkiye'deki araştırmacılar ve girişimciler için de ilgisiz değil. Eğer araştırma zevki gerçekten bu hızda gelişiyorsa, sınırlı bütçeli üniversite laboratuvarları ve genç şirketler için de deney tasarımı maliyeti ciddi şekilde düşebilir — yani Silikon Vadisi'nin milyar dolarlık araştırma gücüyle rekabet eşiği, bugünkünden daha düşük bir noktaya inebilir. Ama aynı madalyonun öbür yüzü de var: modeller kendi deneylerini kendi planlayıp yorumlamaya başladıkça, bu araştırmaların doğruluğunu insanın denetlemesi de zorlaşacak. Anthropic'in önerdiği yapay zekâ güvenlik yasası teklifi tam da bu noktada, bu tartışmanın henüz emekleme aşamasındaki Türkiye regülasyon gündemine de erken bir uyarı niteliği taşıyor.

Beş yıl sonrasına baktığımda gördüğüm tablo şu: bugün 40 GPU-saatiyle sınırlı, tek bir Nvidia H100'de koşan bir deney, 2030'da belki de bir doktora öğrencisinin cebindeki bir uygulamayla aynı hızda tamamlanabilecek. Bu, bilimin demokratikleşmesi anlamına da gelebilir — yeter ki insan gözetimi, Clark'ın bugün işaret ettiği o baş döndürücü eğriye yetişebilsin.