ChatGPT'de Partner İçerik Öncelikli: Gerisi Ham Kazıntı mı?

Bir araştırmacı, ChatGPT'nin arka planında üç farklı 'arama motoru' konfigürasyonu bulunduğunu ve bunlardan sadece birinin, 'labrador' adını taşıyanın, bir 'provider' (sağlayıcı) alanı doldurduğunu fark etmiş. Peki bu alan neden sadece belirli içeriklerde beliriyor? Berlin merkezli Peec AI'da GEO (üretken motor optimizasyonu) araştırmacısı olarak çalışan David Konitzny'nin bulgusu tam olarak bu soruyu açıyor: OpenAI'nin lisans anlaşması yaptığı yayıncıların içeriği, ChatGPT'ye sıradan web sayfalarından farklı, ayrıcalıklı bir kanaldan akıyor.

Konitzny'nin tespit ettiği 'provider' alanı üzerinden, aralarında Condé Nast, Hearst, Axel Springer, News Corp, Reuters ve AP'nin de bulunduğu 12 yayıncıya ait 43 domain ortaya çıkmış. İş haberle de sınırlı değil; Allrecipes'ten tarifler, Tom's Guide'dan ürün incelemeleri, Welt'ten alışveriş rehberleri de aynı özel hattan ChatGPT'ye besleniyor. Fark şurada: ChatGPT bu partner sayfaları canlı olarak çekmiyor, önceden hazırlanmış özetler halinde alıyor. Sıradan web sayfaları ise ham metin parçacıkları (raw snippet) olarak geliyor ve istemde her zaman partner içeriklerin gerisinde sıralanıyor.

Sayılar da bu önceliği doğruluyor. Konitzny'nin incelediği 1.000 örnekte, sıralı listelerde 1-3. sıradaki girdilerin yüzde 70'i partner özetleriyle isimlendirilmişken, 7-10. sıradakilerde bu oran yüzde 23'e düşüyor. OpenAI aslında bunu gizlemiyor; 2024'te partnerlere ChatGPT içinde daha belirgin bir yer vaat etmişti. Hamburg'dan bir çalışma da daha önce Axel Springer medyasının web arayüzünde API'ye kıyasla çok daha sık göründüğünü tespit etmişti. Ama ilginç bir ayrıntı var: anlaşmalı partnerler bile her zaman doğru atıfla gösterilmiyor.

Bu Ne Anlama Geliyor?

Peki ama burada asıl soru şu: Kullanıcı, ChatGPT'nin önüne koyduğu bir 'özet'in aslında ham bir arama sonucu değil, ticari bir anlaşmanın ürünü olduğunu biliyor mu? OpenAI bu farkı arayüzde hiçbir şekilde belirtmiyor — sıradan bir kullanıcı için her iki tür içerik de aynı güvenilirlikte görünüyor. Oysa biri özenle hazırlanmış, lisanslı bir özet; diğeri kazınmış, bağlamdan kopuk bir parça metin.

Bu durum, zaten tartışmalı olan yapay zeka-yayıncılık ilişkisinde yeni bir kat daha açıyor. Daha önce ele aldığımız gibi, yapay zeka aramaları yayıncılık trafiğini zaten ciddi şekilde zayıflatmıştı; şimdi görünen o ki para ödeyenle ödemeyen arasında da görünürlük uçurumu oluşuyor. Anlaşma imzalayan büyük medya grupları ChatGPT'de öne çıkarken, imzalamayan ya da imzalayamayan küçük ve bağımsız yayıncılar sadece ham kazıma verisiyle temsil ediliyor — hem de genellikle sıralamanın alt basamaklarında. OpenAI, bu modeli partnerler için 2024'te açıkça duyurmuştu; konuyu kendi gazeteciliğe yaklaşımını anlattığı sayfada de çerçevelemişti. Ama 'belirgin yer' vaadinin, perde arkasında bir önceliklendirme algoritmasına dönüşmesi başka bir şey.

Türkiye'ye Etkisi

Konitzny'nin listesindeki 12 yayıncı arasında Türkiye merkezli bir isim yok. Bu da şu anlama geliyor: ChatGPT'ye Türkçe bir haber ya da ürün sorusu sorulduğunda, yanıtın büyük olasılıkla hiçbir Türk kaynağı 'partner' hattından değil, ham kazıma yoluyla besleniyor olması muhtemel. Sonuç olarak Türkçe içerikli yanıtların hem güncelliği hem doğruluğu, İngilizce ve anlaşmalı dillerdeki yanıtlara kıyasla daha kırılgan kalabilir. Bu da, Meta'nın haber sitesi kazıma uygulamalarını ele aldığımız yazıda işaret ettiğimiz eşitsizliğin bir başka versiyonu: büyük platformlarla anlaşma masasına oturamayan yayıncılar, kendi içeriklerinin nasıl temsil edildiği üzerinde neredeyse hiç söz hakkına sahip değil.