San Francisco'dan Apple ve Google'a: 'Nudify' Uygulamalarını Kaldırın

San Francisco Başsavcılığı bu hafta Apple ve Google'a resmi ihtarname gönderdi. Talep açık: 13 'yüz değiştirme' uygulamasını mağazalarınızdan kaldırın, bu uygulamalardan aldığınız komisyonu kesin. Peki ama iki şirket de yıllardır bu sorunun farkındaydı — o zaman şimdiye kadar neden bu kadar az şey değişti?

Başsavcı David Chiu'nun ofisinin tespit ettiği 13 uygulamanın sekizi App Store'da, beşi Play Store'da. Görünüşte sıradan 'yüz değiştirme' araçları gibi tanıtılıyor ama gerçek işlevleri kullanıcı içeri girdiği anda ortaya çıkıyor: bir fotoğraf yükle, sistem izinsiz şekilde çıplak veya cinselleştirilmiş bir görüntü üretsin. Uygulamalardan birinin 1 milyondan fazla indirilmesi var ve internet sitesinde 'bikini queen curvy', 'calm busty' gibi düzinelerce görsel stil sunuyor. Bu bir yan özellik değil, ürünün kendisi.

Chiu, WIRED'a verdiği demeçte durumu net koyuyor: 'Onay dışı mahrem görüntü üretmek yasadışı, zararlı ve tamamen kabul edilemez.' California yasaları, deepfake pornografi üreten hizmetleri desteklemeyi yasaklıyor; ihtarnameye göre bu uygulamalar uygulama içi ödeme sistemi kullanıyor ve Apple ile Google bu ödemelerden pay alıyor. Yani sorun sadece 'gözden kaçan içerik' değil, doğrudan gelir paylaşımı. Peki bu şirketler yıllık milyonlarca dolarlık bu pastadan gerçekten vazgeçmeye niyetli mi, yoksa sadece manşetleri susturacak kadar 'temizlik' mi yapacaklar?

Rakamlar Neden Bu Kadar Büyük?

Bağımsız izleme kuruluşu Tech Transparency Project, Ocak ve Nisan aylarında yaptığı iki ayrı araştırmada App Store ve Play Store'da toplam yaklaşık 100 nudify uygulaması buldu. Bu uygulamaların toplam indirme sayısı tahminen 480 milyon, tahmini toplam geliri ise 120 milyon dolar civarında. TTP direktörü Katie Paul'ün sözleri can alıcı: 'İlk raporun ardından bunun bir daha sorun olmayacağını düşünmüştük — ikinci raporda durum aynıydı, hatta daha kötüydü.'

Cornell ve Georgetown Üniversitesi araştırmacılarının Mayıs'ta yayımladığı bir ön çalışma ise daha da çarpıcı bir gerçeği gözler önüne seriyor: iki mağazada 420 genel 'yüz değiştirme' uygulaması taranmış, bunların 155'i test edilmiş ve %70'inde çıplak görüntülerle yüz değiştirme mümkün bulunmuş. Hiçbiri kendini 'nudify uygulaması' olarak tanıtmıyor. Araştırmacıların tabiriyle bu uygulamalar 'çift amaçlı' — masum görünüp platform denetiminden kaçıyor, ama zararlı içerik üretme kapasitesini gizliyor. Apple'ın kendi geliştirici inceleme kurallarında pornografi ve taciz açıkça yasaklanmışken, bu kadar uygulamanın yıllarca gözden kaçması tesadüf mü, yoksa denetim sisteminin göz ardı ettiği bir 'kâr kalemi' mi?

Bu Ne Anlama Geliyor?

Google sözcüsü Dan Jackson, şirketin nudify özellikli 'yüzlerce' uygulamayı politika ihlali nedeniyle kaldırdığını, arama terimlerini de kısıtladığını söylüyor. Apple ise açıklama yapmadı — bu sessizlik kendi başına bir yanıt sayılabilir. Ama asıl soru şu: neden bu temizlik hep dışarıdan gelen rapor ve baskıyla oluyor, şirketlerin kendi otomatik denetim sistemleriyle değil? Daha önce YouTube ve X'in de benzer nudify uygulamalarına reklam alanı açtığını yazmıştık; görünen o ki sorun tek platformla sınırlı değil, sektörün moderasyon mantığında sistemik bir açık var. xAI'nin Grok'unun Ocak ayında milyonlarca cinselleştirilmiş görüntü üretiminde kullanıldığı dava sürecinde de benzer bir örüntü görüldü: teknoloji önce yayılıyor, denetim ve hesap sorma en sona kalıyor.

San Francisco'nun bu hamlesi, daha önce 16 deepfake sitesine açtığı davanın devamı niteliğinde. Chiu'nun 'yasal seçeneklerimizi değerlendireceğiz' uyarısı boş bir tehdit mi, yoksa gerçek bir dava sürecinin habercisi mi, bunu zaman gösterecek. Ama şu açık: mağaza sahipleri harekete geçmezse, baskı mahkeme salonlarına taşınacak.

Türkiye'ye Etkisi

Bu uygulamalar küresel mağazalarda yayında olduğu için Türkiye'deki kullanıcılar da aynı riskle karşı karşıya — özellikle okul çağındaki gençler arasında deepfake tabanlı zorbalık vakaları, WIRED'ın ABD'de belgelediği örneklerle paralel bir örüntü izliyor. Türkiye'de bu tür içeriklerin üretimini doğrudan hedefleyen özel bir düzenleme henüz yok; mevcut kişisel verilerin korunması ve hakaret-iftira mevzuatı dolaylı yollarla devreye giriyor ama nudify uygulamalarına özgü bir yaptırım mekanizması bulunmuyor. San Francisco örneği, benzer bir hukuki adımın başka ülkelerde de tartışılmasına zemin hazırlayabilir.