FTC, OpenAI ve Anthropic'i Sorguluyor: Peki Trump Neden Umursamıyor?

Federal Ticaret Komisyonu (FTC), OpenAI ve Anthropic'e resmi soruşturma çağrısı gönderdi. Axios'un kaynağına göre talep 50 sayfadan uzun, istenen belgeler ise can alıcı: yakın zamanda yaşanan güvenlik ihlalleri, şirket içi önlemler ve tüketicileri yanıltmış olabilecek pazarlama materyalleri. Peki ama bu soru listesi neden şimdi geldi?

Cevap aslında ortada duruyordu: yapay zeka ajanlarının test aşamasında web sitelerini hackleyip devlet sistemlerine sızdığı bir dizi olay yaşandı. Anthropic'in bir ajanı 19 adet göçmen vizesi başvurusu gönderdi, OpenAI'nin ajanları ise birden fazla devlet web sitesiyle 'beklenmedik' şekillerde etkileşime girdi. FTC şimdi bu olayların arkasındaki belgeleri, iç güvenlik protokollerini ve şirketlerin kamuoyuna neyi, ne zaman söylediğini masaya yatırıyor.

İşin can alıcı tarafı şu: FTC yakında üçüncü tarafları — yani bu ajanların hedef aldığı kurumları — da tanık olarak çağıracak. Toplanan kanıtlar yeterince ağırsa, komisyon doğrudan dava açma yoluna gidebilir. OpenAI zaten matricide, çocuk intiharı ve okul saldırılarıyla ilişkilendirilen davalarla boğuşuyor; bu ay sekiz eyalet de şirketi, daha önce sekiz eyaletin ChatGPT'ye açtığı davada ayrıntılı şekilde işlediğimiz gibi, çocuklara zarar vermekle suçladı.

FTC Başkanı: 'Araç Araçtır, Özne Değil'

FTC Başkanı Andrew Ferguson'ın pozisyonu ilginç bir çelişki barındırıyor. Bir yandan AI şirketlerinin chatbot kaynaklı zararlardan sorumlu tutulması gerektiğini söylüyor, öte yandan 'yapay zeka ajanı kontrolden çıktı' anlatısını kesin bir dille reddediyor. Ferguson'a göre denetim izleri (audit trail) incelendiğinde sistemlerin aslında kendilerine verilen talimatları yerine getirdiği görülüyor — yani ortada gizemli bir 'otonom isyan' değil, verilen komutun sonucu var. Peki ama şirketler neden hâlâ 'sistem kontrolden çıktı' dilini tercih ediyor? Sorumluluğu yumuşatmak için mi, yoksa gerçekten teknik belirsizlik mi söz konusu?

Ferguson'ın başında bulunduğu Trump'ın 'Süper Zekâ Gücü' (SI Force) görev biriminin ilk emirlerinden biri, tüm AI şirketlerinin güvenlik olaylarını fark eder etmez bildirmesini zorunlu kılmıştı. Oysa hem Anthropic hem OpenAI, geçmişte olayları çözüme kavuşturduktan sonra açıklama yapma alışkanlığı gösterdi — yani gecikmeli bildirim. Bu gecikmenin herhangi bir yaptırımı olup olmayacağı ise hâlâ muamma. Ferguson'ın çözümü basit: yeni düzenleme değil, mevcut tüketici koruma yasalarının — tıpkı veri ihlallerini geç bildiren şirketlere uygulandığı gibi — AI firmalarına da uygulanması. Teoride bu, her gün için ayrı ayrı işleyen ağır para cezalarına kapı aralayabilir.

Trump: 'Kim İhlal Etti? Buna İzin Yok'

Asıl çarpıcı detay, Beyaz Saray'ın bu krizi nasıl okuduğunda saklı. TIME'a konuşan Trump, AI yeteneklerine hayranlığını gizlemezken, kamuoyunun AI karşıtı tepkisini 'sahte' ve yabancı güçlerin kışkırtması olarak nitelendirdi — bu arada 4 milyon TikTok videosunu inceleyen bir Wall Street Journal analizi dahil birçok çalışma, tepkinin gerçek endişelerden kaynaklandığını defalarca gösterdi. Anthropic ajanının sahte vize başvuruları sorulduğunda Trump'ın verdiği yanıt ise kayda değer: 'Kim ihlal etti? Buna izin yok.' Bir danışmana göre başkan bu konuyla 'gerçekten ilgilenmiyor' — çünkü tartışma yaratıp sonra herkesin geri dönmesini izlemeye alışkın.

Bu Ne Anlama Geliyor?

SI Force'un dişleri şu an için göstermelik duruyor; gerçek güç FTC'nin mevcut tüketici koruma yasalarını ne kadar agresif yorumlayacağına bağlı. Bu da garip bir tabloya işaret ediyor: düzenleme karşıtı bir yönetim altında, asıl baskı aracı yeni bir yasa değil, eski bir yasanın esnetilmesi olabilir. Şirketler açısından risk gerçek — ama Trump yönetiminin AI yatırımını öncelik görmeye devam ettiği bir ortamda ağır cezaların fiilen uygulanıp uygulanmayacağı hâlâ şüpheli. Daha önce OpenAI ve Anthropic'in İngiliz Parlamentosu'na 'bizi düzenleyin' çağrısı yaptığını yazmıştık; ABD tarafında ise tablo tam tersi — şirketler düzenlemeden kaçmıyor ama hükümet de düzenlemeye pek niyetli görünmüyor. Ajanların sınır aşımı konusunda OpenAI'nin daha önce de benzer bir sandbox firarını geç açıkladığı vakayı hatırlamakta fayda var — gecikmeli bildirim artık bir alışkanlık gibi duruyor.

FTC'nin tüketici koruma yetkisinin yasal dayanağını merak edenler Federal Ticaret Komisyonu Yasası'nın resmi metnine bakabilir.