Yapay Zeka Harcama Çılgınlığında İlk Çatlaklar Görülüyor

Dört büyük teknoloji şirketi — Alphabet, Amazon, Meta ve Microsoft — bu yıl sermaye harcamalarını (capex) toplamda 740 milyar doları aşan bir seviyeye çıkarmayı planlıyor. Rakamın büyük bölümü veri merkezleri ve yapay zeka çipleri için ayrılmış durumda. Geçmişte bu tür devasa harcamalar Wall Street tarafından teknolojiye duyulan güvenin göstergesi sayılırdı; şimdi tablo değişiyor.

Dördüncü çeyreğe girilirken piyasanın okuması farklılaştı. Yatırımcılar artık negatif serbest nakit akışına (şirketin kasaya giren paradan daha fazlasını harcaması), büyüyen borç yüküne ve bu dev yatırımların hiç mi hiç karşılığını verip vermeyeceğine odaklanıyor. Endişe geçtiğimiz hafta sonu piyasaya sert biçimde yansıdı: Nasdaq %2,9 geriledi, Nvidia %4, Broadcom %5'in üzerinde, Qualcomm ise %11 kayıp yaşadı. Alphabet, tarihinin en kötü günlerinden birinde %12 düşerek 500 milyar dolarlık piyasa değeri sildi.

Rakamlar Ne Anlatıyor?

Alphabet'in tablosu en net uyarı sinyali. Google'ın ana şirketi üçüncü çeyrekte 9,1 milyar dolar negatif serbest nakit akışı bildirdi — üst üste ikinci kırmızı çeyrek. Buna rağmen çeyreklik capex 51,4 milyar dolara yükseldi; şirket bu yıl 205 milyar dolara kadar harcama, 2027'de de artış bekliyor. Bu arada arama reklamcılığı — gelirinin yaklaşık yarısını oluşturan iş kolu — son beş çeyreğin en zayıf hızı olan %12'ye yavaşladı. Daha önce Google'ın arama gelirinin yapay zeka yüzünden yavaşladığını yazmıştık; şirket şimdi kendi büyüme motorunu besleyen parayı, o motoru tehdit eden teknolojiye yatırıyor.

Amazon da benzer bir açmazda. Son 12 ayda 42,4 milyar dolar negatif serbest nakit akışı bildirdi; bir önceki yıl bu rakam pozitif 14,8 milyar dolardı. AWS geliri %39 büyümesine rağmen hisse, bilançonun açıklandığı gün %7 geriledi — trilyon dolarlık hedefe önce devasa harcamanın geldiğini daha önce ele almıştık, piyasa şimdi bu sırayı sorguluyor. Meta de kasayı yakıyor: üçüncü çeyrekte 2,1 milyar dolar negatif nakit akışı, 145 milyar dolara varan capex planı. Şirketin yeni kişisel ajanı Muse'un işlem gücü açısından maliyetli olduğu CEO Mark Zuckerberg tarafından da kabul edildi; reklam geliri %26 büyümesine rağmen hisse geçen hafta %10 kaybetti.

Microsoft tek istisna. Son çeyrekte 18,6 milyar dolar pozitif serbest nakit akışı kaydetti, capex ise 45,2 milyar dolarla öngörülen 50 milyar doların altında kaldı. Ancak şirket bunun bilinçli bir fren olmadığını, üçüncü taraf tedarikçilerden kaynaklanan kapasite gecikmelerinin sorumlu olduğunu söyledi. Bu açıklama, GPU kiralayan küçük bulut şirketlerinin hisselerinde ayrı bir satış dalgasına yol açtı — talep hâlâ güçlü, darboğaz arz tarafında.

Tüm bu harcamanın kaynağı sadece şirket kârları değil. S&P Global Market Intelligence verilerine göre Microsoft, Alphabet, Amazon, Meta ve Oracle 2026'da toplam 326 milyar dolar borçlandı — geçen yılın üç katı.

Bu Ne Anlama Geliyor?

Buradaki kırılma noktası şu: yapay zeka talebi gerçek ve güçlü — bulut gelirleri her üç devde de büyüdü. Fakat bu talebi karşılamanın maliyeti, şirketlerin geleneksel kâr merkezlerini aşındırıyor. Alphabet örneği en çarpıcısı; arama reklamcılığı yavaşlarken AI Mode'a yapılan yatırım artıyor, yani şirket kendi geliriyle kendi rakibini finanse ediyor denebilir. Henüz doğrulanmış bir