Trump, Fabrika Robotu İthalatını 'Ulusal Güvenlik Tehdidi' İlan Etti

Donald Trump, 28 Ekim'de imzaladığı bir başkanlık kararnamesiyle yabancı yapımı fabrika robotlarının ithalatını 'ulusal güvenlik tehdidi' olarak tanımladı. Kararname, ticaret ortaklarıyla yeni görüşmeler başlatılmasını emrediyor ve 180 gün içinde anlaşma sağlanamazsa robot ithalatına gümrük vergisi, kota ya da ek ücret gelebileceğini söylüyor. Kulağa tanıdık geliyor mu? Çünkü bu, Temmuz 2026'da FCC'nin yabancı yapımı robot süpürgeleri, dört ayaklı robot köpekleri ve insansı robotları yasakladığı hamlenin neredeyse tıpkısı — ama o yasak sabit sanayi robot kollarını özellikle kapsam dışı bırakmıştı. Şimdi Trump tam da o istisnayı hedef tahtasına koyuyor.

Peki ama gerçekten kim etkilenecek? Kararnamenin isim verdiği şirketler listesi hiç de küçük değil: General Motors, Ford, Tesla, Boeing, Lockheed Martin. Bu şirketler fabrika hatlarındaki ağır robot kollarını büyük ölçüde 'büyük dört'ten — Japonya merkezli FANUC ve Yaskawa, İsviçre merkezli ABB ve Almanya merkezli KUKA'dan — tedarik ediyor. Toyota'nın geçtiğimiz hafta açıkladığı dev robot yatırımı da aslında bu tabloyu özetliyor: otomotiv devleri fabrikalarını robotlaştırmaya devam ediyor, ama bu robotların donanımını üretecek bir ABD şirketi yok.

Ticaret Bakanlığı'nın Howard Lutnick yönetimindeki soruşturması, yabancı robot ithalatının 'ABD sanayi tabanına risk oluşturduğunu' ve giderek ulusal güvenlik açısından kritikleşen bir sektörde uzun vadeli rekabet gücünü tehdit ettiğini' öne sürüyor. Ayrıca bu robotların 'ciddi siber güvenlik açıkları' taşıyabileceği iddia ediliyor — ama kararname bu açıkların ne olduğuna dair tek bir somut örnek vermiyor. Hangi protokol, hangi çip, hangi tedarik zinciri halkası riskli; bunu söylemiyorlar.

Bu Ne Anlama Geliyor?

Kararnamenin kendi metni bile çelişkisini ele veriyor: Trump yönetimi, ABD robotik şirketlerinin 'ulusal güvenlik ihtiyaçlarını karşılayacak kadar' robot üretmediğini ve ülkenin çoğu robotik türü ve bileşeni için yabancı ithalata bağımlı olduğunu kabul ediyor. Yani tehdit olarak tanımlanan şey, aynı zamanda ABD sanayisinin bugün ayakta kalmasını sağlayan tek kaynak. Gümrük vergisi gelirse bunu ödeyecek olan da yabancı üreticiler değil, robotu ithal eden Amerikan şirketleri — yani GM, Ford, Tesla, Boeing'in kendisi. Uluslararası Robotik Federasyonu'nun verilerine göre ABD, 2025'te yaklaşık 38.500 yeni sanayi robotu kurulumuyla dünyanın ikinci büyük pazarı; bu pazarı vergiyle pahalılaştırmak, otomasyonu hızlandırmak isteyen bir yönetim için garip bir tercih gibi duruyor.

Burada sorulması gereken soru şu: Bu kararname gerçekten bir güvenlik önlemi mi, yoksa ticaret masasında pazarlık kozu mu? Intel örneği akılda tutulmalı: Trump yönetimi daha önce nominal bir yasak yürürlükteyken bile büyük şirketlere istisna/muafiyet tanıyabildiğini göstermişti. Yani 180 günlük süre dolduğunda ortaya çıkacak şey bir gümrük duvarı değil, büyük şirketlerin lobi gücüyle delebildiği delikli bir perde olabilir. FCC'nin robot köpek ve insansı robot yasağı sonrasında Boston Dynamics çalışanlarının kendi şirketlerinin robotlarının kullanım alanına itiraz ettiği haberimizde gördüğümüz gibi, robotik politikaları Washington'da hızla iç çelişkilere dönüşebiliyor.

Türkiye'ye Etkisi

Türkiye'de sanayi robotu ithal eden otomotiv yan sanayii ve beyaz eşya üreticileri için doğrudan bir etki şimdilik yok; bu kararname ABD iç pazarını hedefliyor. Ama küresel robot tedarik zincirinin merkezinde olan FANUC, ABB, Yaskawa ve KUKA gibi üreticiler ABD pazarında belirsizlikle karşılaşırsa, üretim kapasitelerini ve fiyatlandırma stratejilerini yeniden şekillendirebilir — bu da dolaylı yoldan Türkiye'deki alıcıları da etkileyebilecek bir gelişme.