Google'ın Yapay Zeka Özetleri Artık Mahkemede Kendi Sözü Sayılıyor

Google'ın yapay zeka destekli arama özetleri, artık sadece 'üçüncü taraf bağlantısı' değil, şirketin kendi beyanı sayılıyor — en azından Almanya'daki iki mahkemeye göre. Bu küçük gibi görünen hukuki ayrım, aslında Google'ın yıllardır arama motorunu savunurken dayandığı 'biz sadece tarafsız bir aracıyız' savunmasını temelinden sarsıyor.

Mayıs ayında Münih Bölge Mahkemesi, Google'ın yapay zekasının iki yayıncıyı asılsız dolandırıcılık iddialarıyla ilişkilendirdiği davada çığır açan bir karar verdi: AI Overviews, Google'ın kendi ifadesiydi ve şirket bundan doğrudan sorumluydu. Google temyize gitti, kamuoyuna da bunu duyurdu. Peki ama sonra ne oldu? Dava üst mahkemeye hiç taşınmadı — Google sessizce uzlaştı. Ne kadar ödendiği, neden uzlaşıldığı bilinmiyor; ne Google ne de yayıncı konuşmak istedi. Bir şirketin, kazanacağından o kadar da emin olmadığı bir davayı parayla kapatması, tesadüf müdür yoksa emsal oluşturmaktan kaçınma stratejisi midir?

Cevap şimdi netleşiyor: Münih'teki mantık ölmedi. Eylül ayı sonunda Aachen Bölge Mahkemesi, neredeyse birebir aynı gerekçeyle Google aleyhine ihtiyati tedbir kararı verdi.

Yanlış İsim, Gerçek Zarar

Aachen'daki vaka, soğuk bir hukuk tartışmasından çok daha çarpıcı. 2010'dan 2026 Haziran sonuna kadar başhekim ve nöroradyoloji profesörü olarak görev yapan bir doktor, Ağustos sonunda bir meslektaşından haber alıyor: Google'ın 'AI Mode' özelliği, onun görevden ayrılışını sekreterine yönelik cinsel saldırı iddiasıyla açıklıyor. 'Görevden alma', 'mahkeme süreci' gibi terimlerle yapılan aramalarda yapay zeka, tam teşekküllü — ve tamamen uydurma — bir hukuki süreç anlatıyor. Oysa bu olaylar başka bir üniversite profesörüne ait; mahkeme kendi kayıtlarından bunu doğrulayabiliyor.

Doktor durumu ayrıntılarıyla anlatıp içeriğin kaldırılmasını istiyor, resmi ihtar gönderiyor. Google alıyor, okuyor ve... hiçbir şey yapmıyor. İçerik Eylül ortasına kadar yayında kalıyor. Peki ama bir şirket, kendisine isim benzerliğinden kaynaklanan ciddi bir hukuki hata bildirildiğinde neden harekete geçmekte bu kadar ağır davranır? Teknik bir yetersizlik mi, yoksa her bireysel talebe cevap vermenin önünü açmaktan duyulan bir çekince mi?

Aachen mahkemesi, zararın büyüklüğü nedeniyle Google'ı dinlemeden acil tedbir kararı alıyor: üç farklı metin varyantının yayılması yasaklanıyor, ihlal başına 250 bin euroya varan para cezası riski doğuyor. Mahkeme, Münih kararına doğrudan atıf yaparak Google'ın yapay zekasının 'çeşitli üçüncü taraf web sitelerinden içerikleri değerlendirip birleştirerek bağımsız, yeni ve somut beyanlar' ürettiğini yazıyor. Yani aracı değil, yazar.

Bu Ne Anlama Geliyor?

İki mahkemenin birbirinden bağımsız biçimde aynı sonuca varması, Almanya'da tutarlı bir hukuki görüşün şekillendiğine işaret ediyor. Peki ama Google'ın asıl kaygısı tek tek yanlış iddialar mı? Muhtemelen değil. Eğer üst mahkeme bir gün AI özetlerinin Google'ın özgün içeriği sayıldığına kesin hükmederse, bu özetleri besleyen kaynak metinlerin sahibi yayıncılar da kendi hak taleplerini öne sürebilir — daha önce ele aldığımız yapay zeka eğitiminde içerik kullanımı tartışmasına benzer, ama bu kez çok daha somut bir tazminat zemininde. En uç senaryoda Google, ürettiği her AI yanıtı için kaynak yazarlara ödeme yapmak zorunda kalabilir; bu da AI aramanın ekonomisini kökten değiştirir.

Bir de şu var: Google'ın uzlaşma yoluyla her davayı tek tek 'satın alması', aslında uzmanlaşmış hukuk bürolarına davetiye çıkarabilir. Hedefli sorgularla yapay zekayı iftira niteliğinde ifadeler üretmeye kışkırtıp, sonra ihtiyati tedbir talep edip uzlaşma pazarlığına oturmak — kötü niyetli ama tamamen yasal bir iş modeline dönüşebilir. Bu da Google'ın güvenlik vaatlerinin pratikte ne kadar sınandığı sorusunu bir kez daha gündeme getiriyor.

Türkiye'ye Etkisi

Türkiye'de henüz benzer bir dava emsali yok, ama Google'ın AI Overviews ve AI Mode özellikleri giderek daha fazla Türkçe sorguda devreye giriyor. Bir kişi veya kurum hakkında yanlış, itibar zedeleyici bir AI özeti üretilirse, Türk hukukunda da kişilik haklarının korunması ve hatalı bilgi kaynaklı sorumluluk tartışması er ya da geç gündeme gelecek. Almanya'daki emsaller, bu tartışmanın nasıl şekillenebileceğine dair şimdiden bir harita sunuyor.