Eric Trump'ın Desteklediği Robot Şirketi Savaşa Hazırlanıyor

Bazı şirketler robotlarınıza çamaşırınızı katlatmayı hedefliyor, bazıları onları depoda çalıştırmayı. Foundation Future Industries'in CEO'su Sankaet Pathak'ın hedefi ise çok daha farklı: yerli, milli bir robot süper asker üretmek. Pathak, WIRED'a şirketinin insansı robotlarına yakında "öldürücü kapasite" ekleyeceğini söylüyor — ama detay vermiyor. "Bazı kinetik şeyler üzerinde çalışıyoruz" diyor. Kinetik derken kastettiği şey, açık konuşalım: silah sistemleri.

Peki ama bu "birkaç ay içinde açıklarız" muğlaklığı neyin işareti? Bir startup, savunma sanayiinde silahlandırılmış bir ürünü piyasaya sürmeden önce genelde ya sözleşme gizliliği ya da henüz teknolojinin olmadığı gerçeğini gizler. Pathak'ın cevabı ikisinin ortasında bir yerde duruyor.

Asıl dikkat çeken nokta ise şirketin ortaklık yapısı. Foundation'ın hem yatırımcısı hem de baş strateji danışmanı, ABD Başkanı'nın oğlu Eric Trump. Pathak, Trump'ı savunurken "insanlar onun kalpten bir mühendis olduğunu fark etmiyor, evinde freze işleri falan yapıyor" diyor. Trump da Fox Business'a çıkıp robotların kendisiyle yumruk tokuşturduğunu, el sıkıştığını anlatarak reklamını üstlenmiş durumda.

Sözleşmeler Ne Kadar Gerçek?

Fox'taki sunucu, şirketin Pentagon'la "24 milyon dolarlık" bir sözleşmesi olduğunu öne sürdü. WIRED bu iddiayı sorunca ortaya çıkan tablo biraz farklı: Foundation, 2024'te satın aldığı Boardwalk Robotics'ten devraldığı iki sözleşme ve Boardwalk'ın ortağı olan araştırma kurumu IHMC üzerinden gelen üç sözleşmeyi paylaştı. Şirketin kendi adına bağımsız olarak kazandığı yeni bir devlet parası görünmüyor.

Yani manşetteki rakam, aslında devralınan eski anlaşmaların toplamına mı dayanıyor? Bu soru havada kalıyor ve şirketin bu belirsizliği düzeltme konusunda pek acele etmediği görülüyor. Siyasi bağlantısı güçlü bir şirket için abartılı rakamlar dolaşıma girdiğinde, kimin çıkarına olduğunu sormak gazetecilik görevi.

Foundation'ın robotu Phantom MK1, Ukrayna'daki askeri birliklerle test edildiğini iddia ediyor — savaş alanının artık otonom sistemler için bir laboratuvara dönüştüğü gerçeğiyle örtüşen bir detay. ABD ordusunun insansı robotlara ilgisi de yeni değil: DARPA 2012-2015 arasında büyük insansı robot yarışmaları düzenledi, Ordu'nun xTechHumanoids programı da militarize insansı yeteneklere yatırım yapıyor.

Bu Ne Anlama Geliyor?

Robotik camiasından isimsiz kalmayı tercih eden bir uzman, WIRED'a "askeri şapka taktığında bu çok mantıklı, çünkü askerlerin hâlâ öldüğü yer orası — bir kapıdan ilk girdikleri an" diyor. Fallujah'ı, Körfez Savaşı'nı örnek veriyor: binlerce direnişçinin binlerce binada saklandığı, ABD askerlerinin kapı kapı dolaştığı senaryolar. "Bunun fiilen sahaya sürülmemiş olmasına şaşırıyorum" diyor.

Ama diğer uzmanlar frene basıyor. IHMC'de robotik üzerine çalışan kıdemli araştırmacı Robert Griffin, "Gerçek bir insan askerin yerini alacak bir robot inşa etmek için robotiğin her alanında bir yığın zorluk var" diyor. MIT'nin emekli profesörü Rodney Brooks ise daha keskin: insansı robotların karmaşık ve alışılmadık ortamlarda güvenilir çalışması için on yıldan fazla süre geçmesi gerektiğini söylüyor. Laboratuvar demosundan ilk saha kullanımına geçiş süresi de genelde en az on yıl.

Peki ama Pathak birkaç ay içinde bir şey "açıklayacağını" söylerken, bu bilimsel gerçekle nasıl örtüşüyor? Muhtemelen açıklanacak şey, tam otonom bir savaşçı değil, uzaktan kumandalı ya da yarı otonom bir silah taşıma sistemi olacak — ama şirketin pazarlama dili bu ayrımı bilinçli olarak muğlak bırakıyor.

İnsansı robotların üretim hattına, ofise ve şimdi savaş alanına girme hızı — Hyundai'nin Atlas robotunu fabrikaya soktuğunda Güney Kore'de işçilerin sokağa dökülmesiyle yaşanan tepkiyle benzer bir toplumsal soru işareti taşıyor: teknoloji hazır olmadan konuşlandırılırsa kim sorumlu tutulacak?

Öldürücü otonom sistemlerin etik boyutu da havada asılı kalıyor. İnsan girdisi olmadan ölümcül güç kullanma kararı, uluslararası insancıl hukuk açısından uzun süredir tartışılan bir alan. IHMC'nin insansı robotik üzerine yürüttüğü akademik çalışmalar bu teknolojinin hâlâ ne kadar erken aşamada olduğunu gösteriyor; oysa pazarlama söylemi çok daha ileri bir olgunluk vaat ediyor.

Pathak'ın kendisi ise kıyamet senaryolarını "çok çok abartılı" bulduğunu söylüyor ve robotların savaşı daha "hassas" ve daha az yan zararlı hale getirebileceğini iddia ediyor. "Savaşları bitirebilmeyi isterdim ama bunu yapamayacağımı düşünüyorum" diyor. Bu cümle kulağa mütevazı gelse de, aslında sorunun tam da kalbine dokunuyor: teknoloji savaşı bitirmiyor, sadece kimin öldüğünü ve nasıl öldüğünü değiştiriyor.

Türkiye'ye Etkisi

Türkiye'nin kendi otonom sistem birikimi — özellikle insansız hava araçları alanında — küresel tartışmanın parçası olmaya aday. Foundation örneği, savunma sanayiinde insansı robotların askeri sözleşmelerle nasıl hızla ticarileştirilebileceğini, aynı zamanda şeffaflık eksikliğinin ne kadar kolay örtülebileceğini gösteriyor. Türk savunma şirketleri için ders şu olabilir: sözleşme rakamları kadar, o rakamların gerçekten nereden geldiği de kamuoyuna açık tutulmalı.