New York Times, OpenAI'yi Telif Davasında Kanıt Gizlemekle Suçluyor

Bir gazetecinin gece geç saatlere kadar üzerinde çalıştığı bir haber düşünün. Kelimeler tek tek seçilmiş, kaynaklar defalarca doğrulanmış, cümleler bir vicdanla kurulmuş. Şimdi o emeğin, sahibinin haberi olmadan bir yapay zekâ modeline yem edildiğini ve kullanıcı sorgularında neredeyse aynen geri döndüğünü hayal edin. New York Times'ın iki yıldır sürdürdüğü davanın kalbinde tam da bu his var.

Gazete ve The Daily News, OpenAI'ye karşı açtıkları telif hakkı davasında yeni ve sert bir hamle yaptı. İki yayın kuruluşu, OpenAI'nin kendi sohbet kayıtlarını ve eğitim veri setlerini telif korumalı içerik açısından arama yeteneğini olduğundan az gösterdiğini, hatta bu konuda mahkemeye yanlış beyanda bulunduğunu iddia ediyor. Yani mesele artık sadece "içerik kopyalandı mı" değil; "gerçek saklandı mı" sorusuna dönüşmüş durumda.

Bu çok kritik bir eşik. Çünkü bir davada kanıtın kendisi kadar, kanıtın nasıl sunulduğu da adaletin ölçüsüdür.

Ne Olduğu İddia Ediliyor?

Dava boyunca OpenAI, kendi eğitim külliyatını arayamadığını savunmuştu. ChatGPT konuşmalarını taramanın ise hem teknik olarak ağır bir yük olduğunu hem de kullanıcı mahremiyetini tehlikeye atacağını, çünkü kayıtların tek tek getirilip işlenmesi ve kimliksizleştirilmesi gerektiğini öne sürmüştü.

Ancak Nisan ayındaki mahkeme kararıyla yapılan bir ifadede tablonun farklı olduğu iddia edildi. OpenAI'nin veri gizliliği mühendisi Vinnie Monaco'nun ifadesine göre şirket, telif korumalı gazetecilik içeriğini bulmak için eğitim külliyatında zaten iç aramalar yapmıştı. Dahası, Times daha davayı açmadan önce OpenAI'nin başkalarının içeriğini ne ölçüde kullandığını ölçmek için yaklaşık 78 milyon kimliksizleştirilmiş ChatGPT konuşmasından oluşan bir veri tabanı biriktirdiği öne sürülüyor.

İddialar burada da bitmiyor. Dava açıldıktan kısa süre sonra OpenAI'nin, "Project Giraffe" adı verilen araç setinin bir parçası olarak bir "Bloom filtresi" devreye aldığı ve bu aracın çıktılarda içeriğin aynen geri dönüşünü (regurgitation) tespit edip kaydettiği iddia ediliyor.

Davacılar başlangıçta 120 milyon sohbet kaydından örnek istemiş, OpenAI pazarlıkla bu sayıyı 20 milyona indirmişti. Geçen Aralık'ta sunulan örneğin ise mahkemenin ifadesiyle o kadar çok karartma (redaksiyon) içerdiği için "kullanılamaz" hale geldiği belirtiliyor. Davacılar ayrıca OpenAI'nin dava açıldıktan sonra milyarlarca ChatGPT çıktısını, mahkemenin koruma emrine aykırı biçimde sildiğini de öne sürüyor.

Davacıların baş avukatı Ian B. Crosby'nin sözleri iddianın özünü özetliyor: "OpenAI, müvekkillerimizin gazeteciliğini kopyalamanın adil ve yasal olduğuna gerçekten inansaydı, bunu yaptığı gerçeğini saklamazdı."

OpenAI ise iddiaları reddediyor. Şirket sözcüsü Drew Pusateri, Times'ın davası zayıfladıkça masum kullanıcıların özel konuşmalarına erişmeye çalıştığını, "apaçık yanlış iddialarla" mahremiyeti ihlal ettiğini söylüyor ve "adil kullanım" ilkesini savunmayı sürdüreceklerini belirtiyor.

Bu Ne Anlama Geliyor?

Davacılar artık hâkimden somut yaptırımlar istiyor: 20 milyonluk örneğin kanıt olarak kullanılmasının engellenmesi, ChatGPT kayıtlarının büyük ölçüde içerik tekrarı gösterdiğinin bir olgu olarak kabul edilmesi ve OpenAI'nin bu kanıtları kovalamak için harcanan avukatlık ücretlerini ödemesi.

Bu talepler önemli, çünkü bir davada bu tür yaptırımlar verilirse, tartışmalı gerçeğin kendisi mahkeme tarafından "kanıtlanmış" sayılabiliyor. Yani OpenAI, teknik ayrıntılarla değil, süreçteki tutumuyla köşeye sıkışabilir.

Daha geniş resimde ise bu dava, tüm üretken yapay zekâ sektörü için bir dönüm noktası niteliği taşıyor. "Adil kullanım" savunması ile içerik üreticilerinin emeği arasındaki gerilim, önümüzdeki yıllarda internetin nasıl şekilleneceğini belirleyecek. Gazeteciler, yazarlar, sanatçılar; kısacası içerik üreten herkes bu davanın sonucunu dikkatle izliyor.

Türkiye'ye Etkisi

Bu dava ABD'de görülüyor olsa da yankısı Türkiye'deki içerik üreticilerine kadar uzanıyor. Kendi haberi, blog yazısı ya da araştırmasıyla geçinen bir Türk gazeteci için bu, "emeğimin karşılığı ne olacak" sorusunun küresel bir cevabı anlamına geliyor.

Türkiye'de yapay zekâ ve telif konusunda henüz oturmuş bir içtihat yok. Bu nedenle Batı'daki bu tür emsal davalar, ilerleyen dönemde Türk mahkemelerine ve düzenleyicilere yol gösterebilir. Yerli yayın kuruluşları ve içerik platformları, verilerinin nasıl kullanıldığına dair sözleşmelerini şimdiden gözden geçirmeye başlarsa şaşırmamak gerek.

Sonuçta bu hikâye, teknolojiyle emek arasındaki en insani sorulardan birini soruyor: Bir eserin sahibi kim, ve o eser bir makineyi eğittiğinde adalet nasıl sağlanır?