Google Fotoğraflarınızı Sessizce Yapay Zekâya Yediriyor

Google geçen ay küçük bir e-posta gönderdi, gizlilik ayarlarını güncelledi ve kimse pek fark etmedi. Peki ama neden bir gizlilik değişikliği, manşetlerde değil de sessizce gönderilen bir e-postada duyurulur? Bu soru, hikâyenin can alıcı noktası.

Değişiklik şu: Arama sırasında yüklediğiniz her fotoğraf, video ve sesli sorgu artık Google'ın büyük dil modellerini (LLM — devasa metin ve görsel verisiyle eğitilen yapay zekâ sistemleri) eğitmek için kullanılabiliyor. Circle to Search ile aldığınız ekran görüntüsü, sesli çeviri denemeniz, hatta Search Live'da paylaştığınız bir görsel — hepsi artık potansiyel eğitim verisi. Ve bu özellik, kullanıcıların büyük kısmı için otomatik olarak açık geldi.

Ne Değişti, Kim Karar Verdi?

Google'ın güncellenen belgelerine göre, oturum açtığınızda arama servisleri geçmişinize kaydedilen medya — resim, ses, video, dosya — hem "deneyiminizi geliştirmek" hem de "Google'ın AI modellerini ve teknolojilerini geliştirmek" için kullanılabiliyor. İki amaç aynı cümlede yan yana durunca kulağa makul geliyor. Ama peki ama, bu iki amacı ayırmak kullanıcıya neden sunulmuyor? Neden "geçmiş arama sonucumu tekrar görmek istiyorum" ile "verim modeli eğitsin" arasında ayrı bir onay kutusu yok?

Bu belirsizlik boşuna değil. ZDNET'in aktardığı senaryo can sıkıcı bir örnek veriyor: Bir sohbet botuna işten ayrılma planınızı, şirketinizin adını, patronunuzun kim olduğunu anlattığınızı düşünün. Bu konuşma modelin eğitim verisine girer. Günler sonra patronunuz aynı modele "çalışan bağlılığı" hakkında bir soru sorduğunda, yanıtta tanıdık ayrıntılar çıkabilir. Kulağa distopik geliyor ama teknik olarak imkânsız değil — ve bu, sistemin nasıl tasarlandığının doğrudan sonucu.

Bu Ne Anlama Geliyor?

Google'ın bu hamlesi, sektördeki genel eğilimden bağımsız değil. Şirketler, kullanıcı verisini rekabet avantajına çevirme baskısı altında; büyük modelleri eğitmek için trilyonlarca token'lık veriye ihtiyaçları var ve kamuya açık internetin "temiz" verisi giderek tükeniyor. Bu yüzden arama geçmişiniz, sesiniz, fotoğraflarınız yeni bir kaynak hâline geliyor. Daha önce yazdığımız Nadella'nın ikiyüzlülük itirafı haberinde de benzer bir çelişkiye işaret etmiştik: büyük şirketler herkesin verisiyle model eğitirken kendi verilerini sıkı sıkıya koruyor. Google'ın bu adımı da aynı asimetrinin bir başka örneği — kullanıcı verisi girdi, şirketin modeli çıktı, ama kontrol hep tek tarafta.

Üstelik bu, sadece teorik bir risk değil. Sesli veri özellikle hassas; birinin sesinizi kullanarak söylemediğiniz bir şeyi "söylettirmesi" artık teknik olarak mümkün. LLM nedir yazımızda bu modellerin nasıl beslendiğini açıklamıştık — ve besleyen verinin kaynağı, artık sizin cebinizdeki telefon.

Peki Ne Yapabilirsiniz?

Google, en azından bir çıkış kapısı bırakmış — soru bu kapının ne kadar görünür olduğu. Ayarlar menüsünde iki sayfa kritik: "Search Service History" ve "Search Service Personalization". Google uygulamasında profil fotoğrafınıza dokunup arama geçmişine girerek "Save media" kutucuğunun işaretini kaldırabilir, ilgili servisi tamamen kapatabilirsiniz. Aynı işlemi myactivity.google.com üzerinden de yapabilirsiniz. Özelliği açık bırakmayı seçerseniz bile, verinin ne kadar süre saklanacağını (3, 18 veya 36 ay) seçme hakkınız var. Kişiselleştirilmiş reklamları kapatmak isteyenler ise myadcenter.google.com adresine bakmalı.

Bu, benzer bir mantıkla geçtiğimiz haftalarda gündeme gelen Meta'nın Instagram deepfake özelliği tartışmasıyla da örtüşüyor: kullanıcı verisi önce sessizce toplanıyor, tepki gelince ya geri çekiliyor ya da "opt-out" seçeneği sunuluyor. Sorgulanması gereken asıl şey, bu döngünün her seferinde neden "varsayılan açık, fark edene kadar aktif" şeklinde işlediği.

Sonuçta elinizde bir seçim var: gizliliğinizi "yarı dolu" mu görürsünüz, "yarı boş" mu — bu, ne kadar veriye ne karşılığında razı olduğunuza bağlı. Ama en azından bu kez, seçimin ne olduğunu bilerek yapabilirsiniz.