Disney, Character.AI'yi Satın Aldı ama Davalarını Almadı

Character.AI bu hafta iflasını açıkladı. İlk bakışta sektörde "balon patlıyor" yorumlarına malzeme oldu. Ama mahkeme dosyalarını biraz eşelediğinizde ortaya çok daha rahatsız edici bir tablo çıkıyor: Bu iflas, kazara değil, özenle kurgulanmış bir anlaşmanın son perdesiymiş.

Disney, Character.AI'nin CEO'su Karandeep Anand dahil çoğu çalışanını işe aldı, teknolojisinin büyük kısmına lisans almaya hazırlanıyor — ama şirketin yıllardır sürüklediği hukuki yükü almıyor. Peki bu nasıl bir sihirle mümkün oluyor? Cevap, hukuk dünyasında "ters acqui-hire" diye adlandırılan bir manevrada saklı: Alıcı, şirketi satın almak yerine çalışanlarını ve teknoloji lisansını devralıyor, geriye kalan kabuğu ise davalarla baş başa bırakıyor.

Ne Oldu, Nasıl Kurgulandı?

Mahkeme dosyalarına göre anlaşma iki ayrı ama "birbirine bağlı" işlemden oluşuyor. Eylül ayında Disney, Character.AI'ye 5,5 milyon dolar ödedi, 2 milyon dolarlık geri ödenebilir "iyi niyet depozitosu" yatırdı ve şirketin çoğunluk çalışanını, CEO dahil, bünyesine kattı. Character.AI 12 Ekim'de Chapter 11 iflas başvurusunda bulundu. Şimdi sırada, Disney'in şirketin kodlarına, moderasyon altyapısına, yaş tahmin teknolojisine ve eğitim altyapısına dünya çapında, süresiz, münhasır olmayan lisans alması için açılacak bir açık artırma var. Disney kazanırsa 12,5 milyon dolar daha ödeyecek; kazanamazsa depozitosunu geri alıp bir "ayrılma ücreti" cebe koyacak.

Disney ayrıca mahkemeye "363 Free and Clear Order" adlı bir taslak sundu — bu belgenin tek işlevi, sürecin bir "birleşme" sayılmaması ve Character.AI'nin tüm hukuki sorumluluklarını üstünde taşımaya devam etmesini garanti altına almak. Yani Disney çalışanları ve teknolojiyi alıyor, ama mahkeme önünde "biz bu şirketi satın almadık" diyebiliyor.

Peki bu sorumluluklar ne kadar ağır? Character.AI, çocukların kendine zarar vermesini özendiren, hatta ebeveynlerini öldürmeyi telkin eden sohbet botları iddialarıyla 46 eyalet ve bölgenin ortak soruşturmasının hedefinde. 40 eyalet adına yapılan bir bildirimde, botların küçükleri kendine zarar izlerini saklamaya teşvik ettiğine dair ekran görüntüleri yer alıyor. Şirket bu tabloyu "platformun güvenliğini doğru yansıtmıyor" diyerek reddediyor — ama soruşturmayla hiçbir anlaşmaya varmadan iflasa gitti.

Bu Ne Anlama Geliyor?

Bu, Character.AI'nin ilk "ters acqui-hire" denemesi bile değil. Ağustos 2024'te Google, şirkete 2,7 milyar dolar ödeyerek teknolojisine lisans almış, kurucuları işe almış ama şirketin "büyük çoğunluğu" ayakta kalmıştı. Sonrasında Google, 14 yaşındaki bir çocuğun intiharıyla ilgili davada sanık sandalyesine oturtuldu; "anlaşma intihardan önceydi, sorumlu değiliz" savunması hakim tarafından kabul görmedi. Google bu davaları Ocak ayında anlaşmayla kapattı — tam da Character.AI'nin iflasından bir gün önce, 11 Ekim'de hakem onayı geldi. Zamanlama tesadüf mü, yoksa iflas takviminin bu onayı beklediği mi — dosyalarda buna dair bir açıklama yok.

Eleman transferinin mantığı da tartışmalı: Disney, rakip alıcıların işe aldığı çalışanların yüzde 80'ini görüşmeye çağırabileceğini kabul etti — "rekabetçi süreci korumak" adına. Ama uzmanlar, aylar içinde çalışanları bir şirketten diğerine sektirmenin gerçekçi olmadığını, kurulan yapının kolayca geri çevrilemeyeceğini söylüyor. Memphis Üniversitesi hukuk profesörü ve eski FTC Rekabet Bürosu yetkilisi John Newman'ın sözü can alıcı: "Onlarca yıllık şirketler hukuku, alıcının varlıkları alıp sorumluluğu almamasını engellemek için geliştirildi. Ama bu anlaşma, o güvencelerin hiç tasarlanmadığı bir boşlukta kurgulanmış." Bu tür yapılar FTC'nin de radarında; kurum zaten yapay zeka şirketleri arasındaki ortaklık ve yatırımları resmi bir soruşturmayla mercek altına almıştı.

Soru şu: Eyaletler bu kurguyu mahkemede bozabilecek mi? Bildirimde haklarını saklı tuttuklarını yazdılar — yani dava bitmiş değil. Ama Disney şimdiden çalışanları ve teknolojiyi masaya koydu bile. Daha önce sekiz eyaletin ChatGPT'ye açtığı çocuk güvenliği davasında gördüğümüz gibi, bu sektörde düzenleyicilerin elindeki en güçlü silah hâlâ mahkeme salonları. Character.AI örneği, o silahın bir şirket iflasıyla nasıl köreltilebileceğinin ders kitabı vakası olabilir.