Delaware'de Patron Yapay Zeka Olabilir: Peki Sorumluluk Kime?

Bir şirketin tepesinde artık kimse oturmayabilir. Delaware, ABD'deki Fortune 500 şirketlerinin üçte ikisinin kayıtlı olduğu eyalet, gündelik işlerini bir insanın değil bir yapay zeka ajanının yönettiği "Artificial Intelligence Company" (AIC) adlı yeni bir şirket türü için yasa taslağı hazırlıyor. Taslak bankacılık dışında hemen her sektörde geçerli olacak; AI ajanı sözleşme imzalayabilecek, dava açıp savunabilecek, tedarikçiye ödeme yapabilecek.

Peki ama bu kadar geniş bir yetki kime, hangi bedelle veriliyor? ABD Temsilciler Meclisi Denetim Komitesi Başkanı James Comer, Delaware Valisi Matt Meyer'a gönderdiği mektupta tam da bu soruyu soruyor: Taslak, güçlü yapay zeka şirketlerini ve yatırımcılarını, kendi AI'larının yol açacağı pervasız zararlardan koruma aracına dönüşebilir mi? Comer'ın cevabı net: evet, dönüşebilir — ve bunun arkasında "şeffaf olmayan" çıkar grupları olabilir.

Taslak Ne Diyor, Ne Söylemiyor

Draft metne göre bir AIC'nin tek bir "üyesi" olacak — şirketi sermayelendiren, kârdan pay alan ama yönetimi tamamen AI ajanına bırakan kişi ya da kurum. Bu üye, AI'nın aldığı veya almadığı hiçbir karardan sorumlu tutulmayacak; istisna yalnızca dolandırıcılık ya da bilinçli yasa ihlali durumunda devreye girecek. Yani AI ajanı bir müşteriyi zarara uğratsa, yanlış bilgiyle sözleşme imzalatsa ya da piyasada manipülasyona bulaşsa, faturayı kesecek kimse ortada görünmüyor — şirketin kendisi dışında, ki onun da "adequately capitalized" (yeterince sermayeli) olma zorunluluğu dışında somut bir yaptırımı yok.

Delaware Dışişleri Bakanı Charuni Patibanda-Sanchez, Temmuz 2026'da Fortune'da yayımlanan bir yazıda bunu felsefi bir çerçeveye oturtuyor: "Yapay zekayı yasaklamaya çalışmak işe yaramaz, onu hukuki bir kimliğe büründürmek gerekir." Kulağa makul geliyor — ama taslağın asıl mimarı, Wilmington merkezli bir hukuk firmasının avukatı John Mark Zeberkiewicz, işin özünü çok daha açık söylüyor: "Bir şirketin yapabileceği her şeyi AIC de yapabilir." Peki bir şirketin yapamayacağı şeyleri kim denetleyecek, AI'nın kararını kim imzalayacak? Taslakta buna net bir cevap yok.

İlginç bir ayrıntı da şu: proje, hukuki yapay zeka ajanları üreten özel bir şirket olan Norm Ai ile "kamu-özel ortaklığı" şeklinde yürütülüyor. Yani düzenlemeyi hazırlayan masada, bu düzenlemeden doğrudan ticari kazanç sağlayacak bir şirket de oturuyor. Bu, daha önce ele aldığımız bankaların yapay zeka ajanlarına kapıyı kapatma kararındaki temkinli tavırla tam bir tezat oluşturuyor; bankalar riski görüp geri çekilirken, Delaware aynı riski bir gelir kalemine çeviriyor.

Bu Ne Anlama Geliyor?

Delaware'in motivasyonu aslında hiç gizli değil: 2025'te eyalette 334.461 yeni şirket kuruldu ve her yeni AIC kayıt ücreti demek. Patibanda-Sanchez'in kendi ifadesiyle, yeni bir şirket türü "eyalet gelirlerine büyük bir katkı" olacak. Yani sorumluluk tartışması sürerken, teşvik yapısı çoktan belli: daha fazla AIC, daha fazla gelir.

Comer'ın mektubu burada kritik bir nokta açıyor: eğer Delaware bu modeli hayata geçirirse, diğer eyaletler de rekabet gereği benzer düzenlemeler çıkarmak zorunda kalabilir. Toronto'daki York Üniversitesi'nden hukuk profesörü Martin Petrin de Bloomberg'e bunu "dibe doğru düzenleyici yarış" riski olarak tanımlıyor. Yani tek bir eyaletin ticari çıkarı, tüm ülke için sorumluluk standardını aşağı çekebilir — tam da federal bir çerçevenin eksikliğinde.

Berkeley Hukuk Fakültesi'nden Andrew Baker'ın Financial Times'a söylediği gibi, ortada "gerekçesi yeterince geliştirilmemiş, aşırı cömert bir sorumluluk kalkanı" var. 30 aylık "regülasyon kum havuzu" süresi boyunca sistemin kapatılabilir olması güvence gibi sunuluyor, ama bir zarar gerçekleştiğinde mağdurun elinde kalan şey hâlâ belirsiz.

Türkiye'ye Etkisi

Türk girişimcilerin çoğu zaten ABD pazarına açılırken Delaware'de şirket kuruyor — düşük vergi ve esnek hukuk yapısı cazip. Eğer AIC modeli yasalaşırsa, Türkiye merkezli bir ekibin ABD'de "insan yönetici olmadan" bir yapay zeka şirketi kurması teorik olarak mümkün hale gelebilir. Ama bu kolaylık, aynı zamanda bir Türk yatırımcının ya da girişimcinin, kendi AI ajanının yurt dışında yol açacağı zarardan nasıl etkileneceğini de belirsizleştiriyor. Sorumluluk çerçevesi netleşmeden bu kapıdan girmek, hukuki boşlukta iş yapmak anlamına gelebilir.