Anthropic'in 1,5 Milyar Dolarlık Telif Anlaşması Onaylandı: Peki Kazanan Kim?

Bir federal yargıç, Anthropic'in yazarlar ve yayıncılarla yaptığı 1,5 milyar dolarlık telif hakkı anlaşmasına nihai onayı verdi. Kağıt üzerinde bu, ABD telif hukuku tarihinin en büyük ödemesi. Peki ama gerçekten büyük bir zafer mi, yoksa büyük bir kapanış mı?

California Kuzey Bölgesi Federal Mahkemesi'nden Yargıç Araceli Martinez-Olguin, Pazartesi günü anlaşmaya son onayı verdi. Süreç aslında geçen yıl başlamıştı: emekliye ayrılan Yargıç William Alsup, Anthropic'in milyonlarca telifli kitabı yasadışı biçimde indirip depoladığına karar vermiş ve anlaşmaya ön onay çıkarmıştı. Şimdi tahmini 500.000 esere karşılık, eser başına 3.000 dolar ödenecek — hak sahibi yazar ve yayıncılar arasında paylaştırılacak bir tutar.

Sayı büyük, gerçekten büyük. Ama yazarlar ve içerik üreticileri arasında bu sonucu "zafer" diye kutlayan pek yok. Neden mi? Çünkü davanın özündeki hukuki soru, Anthropic'in aleyhine değil, lehine karara bağlandı.

Fair Use Kartı Nasıl Oynandı?

Alsup, temel meselede Anthropic'e hak vermişti: bir yapay zekâ modelini telifli metinlerle eğitmek, "fair use" (adil kullanım) kapsamına giriyor. Bu, yapay zekâ endüstrisi için bir dönüm noktası sayılan bir karardı — çünkü sektörün tüm iş modeli, aslında telifli içeriği izinsiz eğitim verisi olarak kullanmaya dayanıyor.

Peki o zaman Anthropic neden 1,5 milyar dolar ödüyor? İşte asıl kritik ayrım burada gizli. Alsup'un fair use kararı, kitapların nasıl elde edildiğini aklamadı. Anthropic'in eğitim kütüphanesi iki kaynaktan oluşuyordu: satın alıp taratılan kitaplar (sorun yok) ve Library Genesis ile Pirate Library Mirror gibi korsan sitelerden indirilen kitaplar (büyük sorun). Alsup, bu ikinci yöntemi tek başına yasadışı buldu ve korsanlık meselesinin jüri önüne gidebileceğini söyledi. Anthropic, jürinin ne kadar tazminata hükmedebileceğini görmeden, davayı hızla anlaşmayla kapattı.

Yani ortada şirketin gerçekten kabul ettiği bir "suç" var: kitapları çalıp depolamak. Ama şirketin asla kabul etmek zorunda kalmadığı bir şey de var: o kitaplarla bir model eğitmenin telif ihlali sayılıp sayılmayacağı. Bu ayrımı gözden kaçırmak, hikâyenin en can alıcı kısmını kaçırmak demek.

Bu Ne Anlama Geliyor?

Burada durup sormak gerekiyor: Alsup'un fair use kararı, sektörün tamamını mı bağlıyor? Hayır. Bu, tek bir bölge mahkemesinin kararı ve Anthropic'in anlaşmayı kabul etmesi, davanın temyize gitmesini — dolayısıyla emsal niteliği kazanmasını — bir daha asla mümkün kılmıyor. Yani şirket, hem kısa vadede riskini sıfırladı hem de uzun vadede sektöre bağlayıcı olabilecek bir yargı kararının önünü kesti. Bu, kazan-kazan mı, yoksa hesaplı bir kaçış mı?

Diğer mahkemeler bu konuda kendi sonuçlarına ulaşmakta özgür — ve tam da bunu yapıyorlar. Google, Meta, Midjourney ve OpenAI'a karşı benzer davalar hâlâ sürüyor. Geçtiğimiz hafta Hachette, Cengage, Elsevier gibi yayıncılar ve yazar Scott Turow, Google'ı Gemini'yi eğitmek için telifli eserleri izinsiz kullandığı iddiasıyla dava etti. Anthropic'in kapattığı kapı, tam da bu yeni davaların önünde yeniden açılıyor.

Suno'nun müzik verisiyle ilgili benzer bir skandalda da gördüğümüz gibi, yapay zekâ şirketlerinin eğitim verisi kaynaklarındaki şeffaflık sorunu tek bir davayla çözülmüyor; her şirket kendi masasında kendi anlaşmasını yapıyor.

Türkiye'ye Etkisi

Türkiye'de telif hukuku bu denli net emsal davalarla şekillenmiyor olsa da, Türk yazar ve yayıncıların eserlerinin küresel yapay zekâ modellerinin eğitim setlerinde yer alıp almadığı sorusu hâlâ havada. ABD'deki bu anlaşma, aynı şeffaflık talebinin başka pazarlarda da yükselmesi için bir emsal — hukuki değil ama sembolik bir emsal — oluşturuyor. Türk yayıncıların da benzer bir soru sorması an meselesi: kitaplarımız hangi modelin hangi versiyonuna, hangi izinle girdi?