Altman Şimdi de "AI İş Yaratıyor" Diyor: Kaçıncı Dönüş Bu?

Yine mi? Bir yıl önce "koca meslekler yok olacak, bu o kadar hızlı olacak ki biraz korkutucu" diyen adam, şimdi karşımıza geçmiş "AI aslında yok ettiğinden fazla iş yarattı, epey eminim" diyor. Sam Altman'ın kehanet defterinde sayfalar öyle bir hızla değişiyor ki, insan hangi versiyonu ciddiye alacağını şaşırıyor.

OpenAI CEO'su X üzerinden yaptığı açıklamada, yapay zekânın "şimdiye kadar net iş yaratan" bir teknoloji olduğundan epey emin olduğunu yazmış. Üstüne bir de "Bunu beklemiyordum" eklemiş. Yani adam kendisi bile kendi eski tahminini tutmadı. Peki geçen yılki o meslek kıyameti senaryosuna inanıp kariyer planı yapan insanlar ne yapsın?

Altman yalnız da değil bu geri vitese takmada. Anthropic CEO'su Dario Amodei de benzer bir dönüş yaşıyor. Hani şu "AI kısa sürede giriş seviyesi ofis işlerinin büyük bölümünü ele geçirecek" diye ortalığı ayağa kaldıran adam? O da artık otomasyonu "iş katili" değil, "verimlilik çarpanı" olarak tarif ediyor. İlgi çekmişti ama pek de sempati toplamamıştı o eski iddiası; şimdi sessizce toparlıyor.

Rakamlar Ne Diyor?

İşin en sinir bozucu tarafı şu: ne eski felaket senaryosunu ne de yeni iyimserliği destekleyen ciddi bir veri var. Bugüne kadar yapılan çalışmaların hiçbiri, yapay zekânın genel ölçülen verimlilik ya da işgücü piyasası üzerinde belirgin bir etkisi olduğunu göstermiyor.

Hatta işler daha da ilginç. Birden fazla üniversitenin ortak yürüttüğü yakın tarihli bir çalışma, programcılar ve metin yazarları arasındaki iş krizinin 2022'nin başında başladığını buldu. Yani ChatGPT piyasaya çıkmadan aylar önce. Yale Budget Lab da yapay zekâ kaynaklı herhangi bir işgücü piyasası kayması tespit edemedi. Kısacası, kriz de var, ama suçu tümüyle AI'a yıkmak veriyle örtüşmüyor.

Tabii AI gerekçeli işten çıkarmalar hiç olmadı denemez. Ama detaya inince tablo değişiyor: Bazı şirketlerde çalışanlara ayrılan para doğrudan AI donanımına kaydırıldı. Bazılarında ise şirketler, hissedarların hoşuna gidecek şık bir gerekçe arıyordu — "yapay zekâ yüzünden" demek, "kötü yönetildik" demekten çok daha satılabilir bir hikâye.

Bu Ne Anlama Geliyor?

Açık konuşalım: bu bir teknoloji haberi değil, bir anlatı yönetimi dersi. Yapay zekâ liderlerinin kamuoyu tahminleri, elde veri olduğu için değil, o an hangi mesaj işlerine geliyorsa ona göre şekilleniyor. Korku, yatırım ve düzenleyici ilgi çekmek için işe yarıyordu; artık iyimserlik, kamuoyu tepkisini yumuşatmak için daha kullanışlı.

Sorun, bu savrulmaların gerçek insanların kararlarını etkilemesi. "Mesleğiniz yok olacak" manşetiyle panikleyen, mühendislik okumaktan vazgeçen, kariyerini yeniden kuran insanlar oldu. Şimdi aynı ağızlar "aslında iş yaratıyormuş" deyince bir özür de gelmiyor. En azından Altman "bunu beklemiyordum" diyerek yanıldığını ima ediyor — bu sektörde bu bile bir tür dürüstlük sayılır.

Hakkını da teslim edelim: Altman'ın net iş yaratımı yönündeki yeni pozisyonu, en azından abartılı felaket senaryosundan daha temkinli. Ve veriye bakınca ikisinin de kanıtlanmamış olması, aslında en sağlıklı sonuç: kimse henüz bilmiyor. Keşke bunu baştan bu dürüstlükle söyleseler.

Türkiye'ye Etkisi

Türkiye'de yazılımcı, çevirmen, metin yazarı gibi mesleklerdeki genç profesyoneller bu manşetleri en çok dikkate alan kesim. Silikon Vadisi CEO'larının her tweet'i burada kariyer kararlarına dönüşebiliyor. Buradan çıkarılacak ders net: bir teknoloji patronunun kehaneti, ister felaket ister müjde olsun, veriyle desteklenmeden karar dayanağı yapılmamalı.

İşgücü piyasasındaki gerçek değişim yavaş, dağınık ve ölçmesi zor. Türk geliştiriciler ve şirketler için doğru strateji, manşetlere göre panik ya da coşku değil; araçları öğrenip kendi işlerinde somut verimlilik sağlayıp sağlamadığını test etmek. CEO'ların dönen kehanetleri gelip geçer; elinizdeki beceri kalır.